12 rozmów o polskości

O polskości trzeba przede wszystkim rozmawiać. Kierując się tym założeniem, prezentujemy książkę „12 rozmów o polskości” pod redakcją Krzysztofa Koseły. Jest to zbiór wybranych wywiadów przeprowadzonych w ramach badania socjologicznego w projekcie „Polskość – dziesięć wieków definiowania narodu”.

W ramach trójczłonowego badania przeprowadzonego jesienią 2024 r., zespół socjologów zgromadził m.in. 33 pogłębione rozmowy z polskimi intelektualistami, ludźmi pióra, twórcami kultury, którzy na co dzień swą refleksją kształtują współczesną dyskusję o Polkach i Polakach. W naszej książce, jak jednoznacznie wskazuje jej tytuł, prezentujemy jedynie część z nich, a sam proces wyboru nie był łatwy.

Przede wszystkim zwracano uwagę, czy wypowiedź rozmówcy zawiera treści odbiegające od przekazu znanego ze środków masowego komunikowania. Nie ma powodu powtarzania opinii znanych z audycji telewizyjnych lub radiowych. Zaletą nie jest typowość poglądu, lecz świeżość skojarzeń, ich odkrywczość i zdolność przekonywania odbiorców przekazu. Po drugie, zadbano, aby w niniejszym tomiku znalazły się głosy pochodzące z różnych stron publicznej debaty – zaznacza we wstępie redaktor tomu i koordynator badań socjologicznych w projekcie, prof. Krzysztof Koseła.

Istotne kryterium wyboru stanowiła kompletność wypowiedzi, wynikająca z przygotowanych przez zespół badaczy regułami wywiadów pogłębionych. Zasady te oraz warunki przeprowadzania rozmów szczegółowo opisuje redaktor książki we wstępie do zatytułowanym „Dwanaście rozmów o polskości – okoliczności i przypisy”.

Przede wszystkim należało sprawić, aby rozmówca nie przemawiał w czyimś imieniu, nie występował w roli przedstawiciela choćby polskiej oświeconej inteligencji, tylko mówił, co odczuwa, czego się domyśla. Ważne było, aby ujawnił własny ogląd spraw, swoją perspektywę – wyjaśnia Koseła.

Michał Gniadek-Zieliński, kierownik projektu „Polskość – dziesięć wieków definiowania narodu”, w swojej przedmowie zachęca czytelnika do lektury zwracając uwagę na poznawczy wymiar publikowanych rozmów, szczególnie ze względu na możliwość zestawienia ze sobą pewnych idei wyrażonych w ostatnim czasie w takich pracach jak „Polaków portret własny” (1979), „Czym jest polskość” („Znak” 1987), „Wypchnięci z kolejki” („Res Publica” 1988) oraz „Między modelem a rzeczywistością. Dyskusja o polskości” („Więź” 1998).

Od zakończenia II wojny światowej powoli, ale z rozpędem od 1979 roku, rozpoczął się bowiem nieskończony jeszcze proces pisania polskości na nowo, by znaleźć jej miejsce w ponowoczesności i tym, co po niej. Bo trudno nie zauważyć, że nadchodzi coś nowego. Co to takiego? Być może jakaś cząstka odpowiedzi zawiera się już w tych rozmowach – podkreśla na zakończenie przedmowy Michał Gniadek-Zieliński.

W książce znalazły się wywiady z Markiem A. Cichockim, Dominiką Kozłowską, Adamem Leszczyńskim, Jakubem Majmurkiem, Cezarym Olbrachtem-Prondzyńskim, Pawłem Rojkiem, Pawłem Skibińskim, Zbigniewem Stawrowskim, Przemysławem Szubartowiczem, Mateuszem Wernerem, Tomaszem Wiścickim, Joanną Wowrzeczką.

Za przeprowadzenie badania odpowiedzialny był zespół badaczy: Mirosława Grabowska, Katarzyna Kolbowska, Krzysztof Koseła, Bartosz Pergół, Wojciech Połeć, Jonathan Scovil, Ewa Sielawa-Kolbowska, Michał Sobczak, Maria Staszyńska, Tadeusz Szawiel.

Książka jest darmowa i dostępna w formacie PDF.

Publikacja powstała w ramach projektu „Polskość – dziesięć wieków definiowania narodu” dofinansowanego ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II”.

POBIERZ KSIĄŻKĘ W FORMACIE PDF: