Seria wydawnicza „Polskość – dziesięć wieków definiowania narodu”
Pod koniec 2025 r. nakładem Ośrodka Myśli Politycznej w Krakowie ukazało się pięć tomów serii „Polskość – dziesięć wieków definiowania narodu” pod redakcją Michała Gniadka-Zielińskiego. Jest to efekt projektu naukowego pod tym samym tytułem, realizowanego dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”. Łącznie publikacje zawierają 93 artykuły, przygotowane przez 86 badaczy z całego kraju.
Studia zamieszczone są jednym z efektów realizacji założeń całego projektu, którego celem było zaprezentowanie różnych perspektyw postrzegania polskiej tożsamości i zarazem pierwsze w nauce, syntetyczne ujęcie definiowania polskości na przestrzeni wieków. To próba pokazania z jednej strony unikatowości, efemeryczności, a z drugiej „długiego trwania” pewnych idei.
Interesowały nas zarówno teksty przekrojowe, jak i uzupełniające je studia przypadku. Skupiliśmy się z jednej strony na przedstawieniu myśli wybitnych intelektualistów, którzy odegrali fundamentalną rolę w polskiej autorefleksji tożsamościowej, z drugiej na projektach intelektualnych, które zniknęły w pomroce dziejów, a warte są wydobycia i wprowadzenia do szerszego obiegu, wykraczającego poza wąski krąg specjalistów. Jako swoistą przeciwwagę tego rodzaju studiów traktujemy równie potrzebny namysł nad najbardziej symptomatycznymi zjawiskami tożsamościowymi w Polsce, które miały wielu ojców, a ich ostateczny kształt jest możliwy do uchwycenia wyłącznie podczas analizy ich kolektywnej recepcji – pisze we wprowadzeniu do serii jej redaktor i kierownik projektu, Michał Gniadek-Zieliński.
Zasadniczą ideą projektu było wyjście od pytania „czym jest polskość?” do szerszej analizy historycznego rozwoju definiowania polskości z punktu widzenia jego wpływu na współczesność. W tym celu zostali zaproszeni do współpracy przedstawiciele różnych dyscyplin – historycy, historycy sztuki, literaturoznawcy, filozofowie, kulturoznawcy, socjologowie i antropolodzy.
Opis serii „Polskość – dziesięć wieków definiowania narodu” i szczegółowe wyjaśnienia przyjętych założeń badawczych i wydawniczych, znajduje się w obszernym wprowadzeniu przygotowanym przez Redaktora, zamieszczonym w tomie I.
Zgromadzony materiał uporządkowany został w układzie chronologicznym, przy czym wycieczki autorów w obu kierunkach, w poszukiwaniu źródeł i antycypacji z jednej strony, skutków i recepcji z drugiej, były nie tylko dozwolone, ale i wskazane – podkreśla Gniadek-Zieliński.
Pewną sugestię dla autorów stanowił specjalny kwestionariusz badawczy, który został umieszczony we wstępie do każdego tomu.
Studia zostały podzielone na pięć tomów:
Tom I. Definiowanie polskości w okresie staropolskim
Tom II. Definiowanie polskości w XIX wieku
Tom III. Definiowanie polskości w dwudziestoleciu międzywojennym
Tom IV. Definiowanie polskości w latach 1939-1989
Tom V. Definiowanie polskości w latach 1990-2025
W poszczególnych tomach zastosowano układ chronologiczno-problemowy, by uwydatnić wątki wyraźnie ze sobą korespondujące, a zarazem zachować podstawowy rygor osadzenia rozwoju myśli na osi czasu. Od pozostałych różni się natomiast tom V, który ze względu na wewnętrzną specyfikę materiału, zachował układ problemowy – z dodatkowym podziałem na część naukową i eseistyczną. Każdy tom zamyka podsumowanie przygotowane przez Redaktora.
Publikacja dofinansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” nr projektu NdS-II/SP/0024/2023/01, kwota dofinansowania: 1 444 030 zł, całkowita wartość projektu: 1 444 030 zł.
Każdy tom serii, poza niewielkim nakładem w formie papierowej, jest dostępny w formacie PDF.
POBIERZ KSIĄŻKI W FORMACIE PDF: